مهرهرمز

نکاتی انتقادی در باب «بهترین آثار داستانی دهه»

aliaram — Sun, 08 Nov 2009 19:59:50 GMT

سید مصطفی رضیئی (سودارو)
اول – این جایزه‌ی بهترین آثار داستانی دهه به زبان فارسی منتشر شده در داخل ایران است. مگر می‌توان گفت در ده سال اخیر، رمان‌ها و داستان‌های بزرگانی چون عباس معروفی، نسیم خاکسار، مرجان ساتراپی و رضا قاسمی (با توجه به انتشار رمان‌های قابل توجه‌یی چون «وردی که بره‌ها می‌خوانند» و «چاه بابل» که می‌توانند در برابر «همنوایی شبانه‌ی ارکستر چوب‌ها» قرار بگیرند) کار قابل‌توجه‌یی در ادبیات داستانی کشور نداشته‌اند؟ دوستان عزیز ما تنها بدی‌شان به ادبیات داستانی این بوده که کتاب‌های‌شان را در خارج از مرزهای ایران، یا در اینترنت (یعنی در دسترس ما، ولی در خارج از ایران) منتشر کرده‌اند و یا این‌که اثرشان را به زبان فارسی منتشر نکرده‌اند.
....
چهارم – ... کتاب‌ها در تهران منتشر شده‌اند. در بخش رمان، هیچ ناشر غیر تهرانی وجود ندارد. این به دلیل صرف بهتر بودن و در دسترس بودن کتاب‌های چاپ تهران نیست. علت این است که (خیلی رک و راست) تهرانی‌ها همان‌طور که از دیگر بخش‌های ایران تقریبا خبر ندارند، از ادبیات محلی کشور هم بی‌خبر هستند (این شامل خود من هم می‌شود.) دلیل اصلی دوم هم این است که کتاب‌های شهرستانی‌ها را (خیلی رک و راست) جایی پخش نمی‌کنند. سیستم پخش کتاب کشور وجود ناشرهای شهرستانی را اصلا قبول ندارد.
ادامه مطلب

«عدم خشونت»: استراتژی سیاسی یا نحوه نگرش جدید به سیاست

aliaram — Tue, 03 Nov 2009 20:17:06 GMT

گفتگوی نوشین احمدی خراسانی با رامین جهانبگلو
جامعه ایران مثل هر جامعه سیاسی دیگری دچار بیماری های ویژه خود است که تا زمانی که این بیماری ها درمان نشوند، از ایجاد و شکل گیری و پیشرفت فکر و عمل دمکراسی در جامعه جلوگیری می شود. می توان گفت که خشونت سیاسی در ایران تبدیل به یک بیماری تاریخی شده و هیچ یک از فعالان و احزاب سیاسی تاکنون پاسخ درستی برای آن نیافته اند.
....
خیلی خوشحالم که می بینم خشونتی حتا به طور مدنی از سوی شهروندان ایرانی علیه مسئولان و ماموران اعمال نشده است. این نشاندهنده پختی و بلوغ مدنی شهروندان ایرانی و به ویژه جوانان مملکت ما است. شاید خیلی ها به این نتیجه رسیده اند که شکل گیری و فعلیت عدم خشونت در جامعه ایران دیگر فقط به معنای نبود خشونت سیاسی نیست، بلکه به معنای ایجاد نوعی اخلاق شهروندی و مدنی است که با شکستن دور باطل خشونت موجب تداوم و استحکام ارزش های مشترکی چون حقیقت جویی، مدارا، مسئولیت پذیر ی و نقد قدرت طلبی شده است. اولویت یافتن چنین ارزش هایی در میان شهروندان ایرانی ایجاد کننده حس اعتماد، شفافیت، حسن نیت و همبستگی است که بتدریج از درجه خشونت ها می کاهد ا
ادامه گفتگو

یک سبد شعار و وعده رفیقانه

aliaram — Sun, 01 Nov 2009 19:25:18 GMT

ما کمونیستیم و هدف ما انجام انقلاب کارگری است. انقلابی که مناسبات سرمایه داری را واژگونه میکند و به تمامی مصائب ناشی از نظام سرمایه داری، فقر و محرومیت، تبعیض و نابرابری و اختناق و سرکوب، جهل و خرافه و عقب ماندگی فرهنگی، بیکاری، بی مسکنی و فساد و جنایت، پایان میدهد. انقلابی که حکم آزادی و برابری انسانها را به طبقات استٽمارگر دیکته میکند. هدف ما انجام انقلابی است که هدفش ایجاد جامعه ای بدون تقسیم طبقاتی، بدون مالکیت خصوصی بر وسایل تولید، و بدون مزد بگیری است. یک جامعه آزاد انسانی متکی بر اشتراک همگان در ٽروت جامعه و در تعیین مسیر و سرنوشت آن. انقلابی که یک شعارش این است که هر کس به اعتبار انسان بودن و چشم گشودن به جامعه انسانی، به یکسان از کلیه مواهب زندگی و محصولات تلاش جمعی انسانها برخوردار خواهد بود ادامه مطالب گهربار آقا جواد...
واقعا تأسف بار نیست؟ دنیا کجا می رود و ما کجا! این ها رهنمودهای! یک آدم معمولی نیست، نخیر شعارهای انقلابی جناب آقا جوادی؛ رهبر حزب کمونیست کارگری! است. همه این وعده ها را هم قرار است خودش با اعضای حزبش که معلوم نیست؛ این اعضا کجا هستند پیاده کند...
باید از این آقا جواد پرسید؛ کجا و کدوم انقلاب کارگری یکهزارم از این وعده ها را توانسته اجرا کند که حالا ... ای خاک بر سر ... نه خاک بر سر خودم. منی که بهترین سالهای عمرم را با این خزعبلات و توهمات احمقانه نابود کردم.

یوری واگای جوان ـ قصه ی ژاپنی

aliaram — Tue, 27 Oct 2009 20:27:18 GMT

مترجم: علی پزشکی

متولد 1336 مشهد

تحصيل کرده سینما،

رشته کارگردانی

دانشگاه مسکو

افسانه‌ها و داستان‌های فلکلور؛ ریشه در اندیشه و تصورات مردم گذشته دارد. افسانه‌های ژاپنی در بر گیرنده سرگذشت انسان‌ها و ایزدان، ارواح و اشباح، غول‌ها و دیوان، موجودات و اشیای جادویی، پرندگان و جانوران مختلف است که بازتابی از تخیلات اساطیری این مردم از طبیعت و زندگی روزمرره آن‌ها در گذشته است.

فیلم‌سازان بزرگ ژاپنی از این افسانه‌ها در خلاقیت‌های هنری خود بهره گرفته و شاهکارهای بی‌نظیری عرضه کرده‌اند. برای همین این افسانه‌ها نه تنها برای کودکان که برای بزرگ‌سالان نیز جالب است. و البته آشنایی با فرهنگ مردم ژاپن خواهد بود.
کتابی به نام «افسانه های مردمی ژاپن» توسط انتشارات آکادمی علوم روسیه ترجمه و منتشر شده است، که حاوی افسانه‌های مردمی ژاپن است. ضمن این‌که کسان دیگری نیز این افسانه‌ها را از زبان ژاپنی به روسی ترجمه کرده‌اند.
داستان «یوری واگای جوان» ترجمه یکی از افسانه‌های مردمی ژاپن است که از روی کتابی به نام «مزرعه جادو شده گل‌های داوودی» انتخاب و از روسی به فارسی ترجمه کرد‌م. گرچه معتقدم بهتر بود این متن از زبان اصلی ترجمه شود تا ریزه کاری های آن بیشتر برای خواننده آشکار گردد. [مترجم]
متن را اینجا بخوانید.

چرا کتاب معرفی می کنم؟ [فرشته نوبخت]

aliaram — Tue, 27 Oct 2009 13:30:17 GMT

واقعا هدف و رسالت در حال حاضر و مخصوصا در این وضعیت عجیب و هذلولی پیچیده‌ای که نشر و کتاب به آن گرفتار آمده‌اند، چیست؟ چگونه باید عمل کرد وقتی که انگار یک باند مخوفی که ریشه‌های آن ناپیدا و پنهان است تشکیل شده، تا فقط چند انتشاراتی محدود را با آثاری معلوم معرفی کند و بعد انگارهر نویسنده‌ای که کتابش در آن بنگاه به طبع رسید، بی‌آنکه خودش هم بداند حتی، به عضویت اعضا آن باند در می‌آید و البته این آبی‌ست که از کانال سانسور و ممیزی به این آسیاب‌های کوچک ریخته می‌شود.ادامه مطلب

بگذار بدانند... بگذار بدانند...!

aliaram — Sat, 24 Oct 2009 18:55:18 GMT

هرگاه سخن از «ادبیات روسیه» به میان می‌آيد، اذهان معطوف نویسندگانی می‌شود که در فاصله‌ی میان قرن نوزده تا اوایل قرن‌ بیستم در سرزمین روسیه آثار ماندگار و جاودانه خلق کردند. کسانی چون: الکساندر پوشکین [1837 ـ 1799] نیکولای گوگول [1852 ـ 1809] ایوان الکساندرویچ گنچارف [1891 ـ 1812]میخائیل یوریویچ لرمانتوف [1841 ـ 1814] ایوان تورگنيف [1883 ـ 1818] فئودور داستایوفسکی [1881 ـ 1821] لئو تولستوی [1910 ـ 1828] آنتوان چخوف [1904 ـ 1860] و گروهی از نویسندگان و شاعرانی که نشان دادند قرن نوزده؛ اوج شکوفایی و درخشش ادبیات روسیه است.
اما قرن بیستم؛ دوره تلخ و ناکامی برای نویسندگان روسی است. به عبارتی پس از این که...

ماهنامه ماندگار ـ ويژه «میخائیل بولگاکف»

aliaram — Sat, 24 Oct 2009 18:50:18 GMT

ماهنامه مارال به زبان فارسی و ترکی آذری [به کوشش علیرضا ذیحق]

aliaram — Fri, 23 Oct 2009 15:39:24 GMT

بخشی از یادداشت سردبیر [علیرضا ذیحق]

آدمی خسته است، هنرمند خسته تر. هر آدمی نیز دچار هزار درد... آدمیان اما بعضا هم می آسایند و به چیزهایی دیگر می اندیشند. آن چیزها که آدمیت آدم را به او پس می دهند. نیایش، تفکر، عشق و رمزی، احساس خوشی و بیش از همه سرگرمی با هنر.
اما هنر باید چیزی فراتر از سرگرمی باشد بخصوص از کشورهایی که هنرمند، هیچ توشه ای از نوشتن نمی اندوزد و نه تابلوی آن فروش می رود و نه فیلمش گیشه دارد و نه شعر و قصه اش خریدار. دولت ها خریدارعمده اند و آنها نیز، کمپانی ها و آدم های خود را دارند. هنرمند نیز ناچار است برای دل خود بنویسند و بسازد و بسراید و اما بی انگیزه بودن و عدم برگشت سرمایه و مسایل روانی و حاشیه ای، توأم با سرخوردگی ها می شود و جز گرایشی برای پاسخ به یک نیاز درونی که فقط تا حدی می شود سد راه آن جوشش نشد، هنر و هنرمند؛ سترون می ماند و شبه هنرمند سفارش بگیر و بازاری کار، می بالد و مرتب هم تو بوق و کرنا؛ نام ش را به گوش ها می رسانند و پاداش عافیت جویی خود را سریع دریافت می کنند.
ماهنامه را در اینجا بخوانید...

گفتگوی رضا کیانیان در دانشگاه مریلند

aliaram — Thu, 22 Oct 2009 16:54:18 GMT

کشور ما الان مثه آش شله قلمکار است. هر کسی هر کاری دوست داره میکنه، هر کی هر جا هست؛ هست. برای همین [هیچی] سامان نمی گیرد. ما باید از خودمان شروع کنیم، تا سامان بگیریم.
چرا کشوهای مثه ما همیشه دستشان درازه و محتاج کشورهای دیگرند؟ برای این که آدم حسابی کم داریم، برای این که متخصص کم داریم. متخصصین ما همه اینطرف و اونطرف هستند. خُب اين ایرادی ندارد، هرکسی آزاده که بره، اما من به عنوان متخصصی که مثلا بازیگریم، جایم اینجاست و می مانم و کارم را می کنم.
من خودم زیاد اهل تحریم نیستم. [چون] گفته میشه چرا تلویزیون را تحریم نمیکنی؟ خُب برای این که تلویزیون مال منه، من چرا باید مال خودم را تحریم کنم.

اینها بخشی از گفتگوی ويدئویی «رضا کیانیان» است. برای من که او را خوب می شناسم. ـ بخصوص دوران نه چندان کوتاه سالهای 65 تا 67 که مدت زیادی را با هم بودیم. شنیدن صحبت های رضا برای من خیلی جالب بود. چون پس از شنیدن صحبت های او احساس کردم، رضا هیچی فرقی نکرده است. درست مثه بیست سال پیش، با همان افکار و تفکرات. [باید اشاره کنم که من به نوعی مدیون رضا کیانیان هستم. منظورم مسائل مادی و این جور چیزها نیست. اما از نظر تجربه زندگی و ... در باره این موضوع بیشتر نمی نویسم، چون مدتی است در حال نوشتن خاطراتم هستم که به نوعی تاریخ شفاهی محسوب می شود و آنجا از کیانیان با خانه نمایش پارت در مشهد در سال های 54 ـ 53 و مطالب دیگر مربوط به سال های بعد و ... نوشته ام.]
در هر صورت اینجا خواستم بنویسم، که گاهی خیلی راحت می شود همه چیز را خط کشی کرد و راحت ازش گذشت، می شود وارد هیچ مسئله ای نشوی که پایت هم خیس نشود، می شود راه خودت را بروی، ـ مثلا متخصص شدن، همینطور که آقا رضا معتقد است.ـ یا هزار گونه تحلیل و تفسیر که خودت را توجیه کنی، اما اگر همه این کارها را بکنی؛ شاید خودت را ارضا کنی. شاید خرسند بشوی؛ اما راستی کارها بسامان می شود. واقعا این کشوری که به گفته آقا رضا «آش شله قلمکار» است؛ میشه با این که هر کس راه خودشو بره و مثلا اونی که دوست داره متخصص بشه، بره متخصص بشه، بعد دیگه هیچی و همه چی روبراه بشه.
من که معتقدم آدم حق نداره خودشو گول بزنه. حق نداره برای هر کاری توجیه بیاره. حتا آدم شروری که به شر خودش واقفه و میدونه چکار می کنه، هزار بار بهتر از کسی ایه که کارشو توجیه می کند. راستی چه کسی گفته بود: «آدمی که خوابیده را می شود بیدار کرد، اما اونی که خودشو بخواب زنه مشکل بشه بیدارش کرد.»

متن گفتگوی رضا کیانیان را اینجا بشنوید

زندگی معنوی ادبیات روسیه

aliaram — Tue, 20 Oct 2009 09:47:18 GMT

قرن بیستم؛ دوره تلخ و ناکامی برای نویسندگان روسی است. به عبارتی پس از این که چخوف در سال 1904 از دنیا رفت و پدر معنوی روسیه «تولستوی» در 1910 سر به زمین گذاشت، نسل بعدی نویسندگان دیگر نتوانستند جای پای گذشتگان بگذارد. در حالی که آنان می‌خواستند و می‌توانستند وارث زندگی معنوی روس باشند؛ ـ نشان‌های این امر در همان دو دهه اول قرن بیستم به چشم می‌آمد.ـ
در فاصله سال‌های 1883 و 1917 دو گرایش ادبی در جامعه روسیه شکل گرفت، گروهی که ادبیات را در مسئولیت اجتماعی و شیوه‌های مبتنی بر واقع‌گرایی و طبیعت‌گرایی دانستند و راه رمان نویسان و نمایشنامه پردازان عصر طلایی را ادامه دادند. و گروه دوم شیفتگان روح ادبی روسیه، تا جایی که آنان را می‌توان موجد رنسانس ناقص ادبیات روسی محسوب کرد. به طور مشخص الکساندر بلوک؛ شاعر و نمایشنامه نویس [1922 ـ 1880] و آندری بلی؛ شاعر و نظریه‌پرداز [1934 ـ 1880] و ویاچسلاو ایوانف [۱۸۶۸-۱۹۴۹] سه نفری که از بانیان و چهره‌های مشخص سمبولیسم در ادربیات روسیه بودند. این‌ها نيروی خود را معطوف نوعی ادبیات اجتماعی که منتقد نظام سرمایه داری و دوران مدرن بود کردند، که در نهایت به نقد «مدرنیسم» رسید. البته علاوه بر آنان چهره‌هایی نیز بودند که می‌توانست روح تازه‌ای به ادبیات نو روسیه بدمند، اما هیچگاه این فرصت نصیب آن‌ها نشد، تا جایی که این واپسين شعاع خورشید که «ولادیمیر ناباکوف» نویسنده و منتقد امریکایی ـ روسی گفت: «سراسیمگی تب آلود استعدادها» که در ماه عسل دوران انقلاب به لرز نشست.
در اینجا باید موضوعی را تأکید کنم که در میان این نویسندگان و نیز کسانی که بعدها در جامعه روسیه این راه را ادامه دادند، دیگر از آن جریانی که شاید بتوان روح ادبیات روسی نامید خبری نیست، بلکه اگر پرتوی تابیده می‌شود؛ باید به حساب نبوغ فردی نویسندگان گذاشت.
در این میان دو نیرو؛ همزمان بر سر تسخیر روح نویسنده روسی با یکدیگر مسابقه گذاشتند. نخست انقلاب بلشویکی کمونیستی بود که هر گونه اندیشه اصیل ادبی را به بهانه مخالفت با منافع طبقه فرودست طرد و نابود کرد. تا جایی که یکسال پس از استقرار دولت لیبرال «الکساندر فیودورویچ کرنسکی» بلشویک‌ها حکومت او را سرنگون و حکومت دیکتاتوری کارگری را مستقر کردند و در پی آن این استعدادهای نورسته و تازه جوانه زده، قربانی انقلاب و شرایط تازه شدند. به عبارتی از نظر حکومت انقلابی وقت؛ ادبیات ابزاری در خدمت دولت بود، تا جایی که پیشوا فرمود: «هر هنرمندی حق دارد آزادانه خلق کند، اما ما کمونیست‌ها باید او را بر طبق برنامه‌مان ارشاد کنیم.» در چنین شرایطی بیشتر نویسندگان مجبور به مهاجرت و فرار از کشور گروهی نیز منزوی و یا زندانی و تبعید شدند.
اما نیروی دوم، ـ که از قضا فزون و قدرتمند نیز بودند ـ نویسندگان و هنرمندان انقلاب بودند. به عبارتی در جریان سلطه انقلاب؛ گروه فزونی از نویسندگان دولتی معتقد بودند که ادبیات بایستی پیام اجتماعی روشن و مشخص داشته باشد. پیامی در جهت منافع زحمتکشان، و این انبوه نویسندگان نیز هنر خود را مطیع سیاست حاکم کردند و ادبیاتی خلق کردند که خدمتگزار توده‌ها باشد. حتا کسی مانند «ماکسیم گورکی» که در برزخ میان حکومت و ادبیات سرگردان بود، به خطا می‌افتد و روح ادبیات را در دنیای مردم فرودست و مطرود شدگان جامعه جستجو می‌کند. بدین‌گونه مجموعه‌ای از نویسندگان رئالیستی کارگری! با ملغمه‌ای از آثار فربه «دن آرامی» جامعه را اشباح می‌کند. از این زمان به بعد؛ اندیشه ادبی تنها پا به پای آرمان‌های حزب پیش می‌رود. اما آن نبوغ فردی نویسندگان که در بالا به آن اشاره کردم نمرد. با این که این اندک نویسندگان از سوی هر دو نیرو طرد می‌شدند؛ اما به راه خود ادامه دادند.

ادامه دارد...